Ung thư cổ tử cung thường phát triển từ từ qua nhiều năm và giai đoạn tiền ung thư thường không có triệu chứng.
Đó là lý do bạn không nên đợi đến khi ra máu bất thường, đau vùng chậu hoặc khí hư thay đổi mới đi kiểm tra.
Nhưng một câu hỏi rất phổ biến là:
Bao nhiêu tuổi nên bắt đầu tầm soát? Và có cần làm mỗi năm không?
Câu trả lời ngắn gọn: không phải ai cũng cần tầm soát hằng năm. Khoảng cách thường từ 3–5 năm hoặc lâu hơn tùy loại xét nghiệm và hướng dẫn đang áp dụng.
Tầm soát ung thư cổ tử cung gồm những xét nghiệm nào?
Hiện nay có ba cách thường gặp.
1. Xét nghiệm HPV đầu tay
HPV test tìm các type HPV nguy cơ cao có khả năng gây tổn thương tiền ung thư và ung thư cổ tử cung.
Theo ACS, đây hiện là phương pháp được ưu tiên ở người nguy cơ trung bình từ 25–65 tuổi.
Nếu kết quả âm tính, xét nghiệm trên mẫu cổ tử cung do nhân viên y tế lấy thường có thể lặp lại sau 5 năm.
WHO cũng ưu tiên HPV DNA testing và đề xuất khoảng cách 5–10 năm trong các chương trình sàng lọc cho nhóm dân số chung.
2. Pap smear
Pap smear không tìm virus HPV.
Xét nghiệm này kiểm tra các tế bào lấy từ cổ tử cung để phát hiện những thay đổi bất thường hoặc tiền ung thư.
Nếu Pap smear được sử dụng riêng và kết quả bình thường, nhiều hướng dẫn sử dụng khoảng cách khoảng 3 năm.
3. Co-test HPV + Pap smear
Co-test nghĩa là thực hiện HPV test và Pap smear cùng lúc.
Theo ACS, nếu sử dụng co-test và kết quả bình thường, khoảng cách có thể là 5 năm.
Vậy bao lâu nên tầm soát một lần?
Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ trung bình, có thể hình dung đơn giản:
Phương pháp Khoảng cách thường gặp
HPV test đầu tay Khoảng 5 năm
HPV + Pap co-test Khoảng 5 năm
Pap smear đơn thuần Khoảng 3 năm
Tuy nhiên, đây là lịch tham khảo, không phải lịch cố định cho mọi phụ nữ.
Ví dụ, nếu HPV dương tính hoặc Pap smear có tế bào bất thường, bạn có thể cần kiểm tra lại sớm hơn rất nhiều.
Vì sao không cần tầm soát mỗi năm?
Nghe có vẻ “kiểm tra càng thường xuyên càng an tâm”, nhưng trong sàng lọc ung thư cổ tử cung, nhiều hơn không phải lúc nào cũng tốt hơn.
Phần lớn nhiễm HPV có thể được hệ miễn dịch kiểm soát mà không gây ung thư.
Nếu xét nghiệm quá thường xuyên, có thể phát hiện những thay đổi sẽ tự biến mất, từ đó dẫn đến:
- Lo lắng không cần thiết
- Xét nghiệm thêm
- Soi cổ tử cung hoặc sinh thiết không cần thiết
- Điều trị quá mức trong một số trường hợp
Đó là lý do các hướng dẫn sử dụng khoảng cách nhiều năm thay vì yêu cầu Pap smear hoặc HPV test hằng năm.
Khi nào cần tầm soát thường xuyên hơn?
Lịch 3–5 năm chủ yếu dành cho người nguy cơ trung bình và kết quả trước đó bình thường.
Bạn có thể cần lịch riêng nếu:
- HPV nguy cơ cao dương tính
- Pap smear từng bất thường
- Từng có tổn thương tiền ung thư cổ tử cung
- Từng điều trị CIN2, CIN3 hoặc tổn thương mức độ cao
- Suy giảm miễn dịch
- Sống chung với HIV
- Có tiền sử ung thư cổ tử cung
Trong những trường hợp này, không nên tự áp dụng lịch “5 năm kiểm tra một lần”.
Bác sĩ sẽ quyết định thời gian kiểm tra lại dựa trên kết quả cụ thể.
Trên 65 tuổi có cần tiếp tục tầm soát?
Không phải ai cũng cần tiếp tục suốt đời.
Theo ACS, phần lớn người trên 65 tuổi có thể ngừng sàng lọc nếu đã được sàng lọc đầy đủ trong những năm trước, kết quả bình thường và không có tiền sử tổn thương tiền ung thư nghiêm trọng hoặc ung thư cổ tử cung.
Ngược lại, nếu trước đây bạn chưa từng tầm soát đầy đủ, không nên mặc định rằng qua 65 tuổi là không còn cần kiểm tra.
Không quan hệ tình dục nữa có cần tầm soát không?
Có thể vẫn cần.
Nguy cơ ung thư cổ tử cung không chỉ phụ thuộc vào việc hiện tại bạn có quan hệ tình dục hay không.
Nhiễm HPV có thể tồn tại trong cơ thể nhiều năm trước khi gây ra thay đổi ở cổ tử cung.
ACS khuyến nghị người thuộc nhóm tuổi sàng lọc vẫn tiếp tục kiểm tra ngay cả khi hiện không hoạt động tình dục hoặc đang trong mối quan hệ lâu dài.
Có triệu chứng thì có cần chờ đến lịch tầm soát?
Không.
Sàng lọc dành cho người chưa có triệu chứng.
Nếu xuất hiện:
- Ra máu sau quan hệ
- Chảy máu giữa kỳ kinh
- Ra máu sau mãn kinh
- Khí hư lẫn máu hoặc bất thường
- Đau vùng chậu kéo dài
- Đau khi quan hệ
hãy đi khám phụ khoa thay vì chờ đến lần Pap smear hoặc HPV test tiếp theo.
Bác sĩ có thể cần khám trực tiếp, soi cổ tử cung hoặc thực hiện các kiểm tra khác.
Cách nhớ đơn giản
Nếu bạn dễ quên quá nhiều mốc, hãy nhớ ba điều:
1. Đừng đợi có triệu chứng mới sàng lọc.
2. HPV test thường có khoảng cách dài hơn Pap smear.
3. Kết quả bất thường = lịch theo dõi riêng, không áp dụng lịch thông thường.
Và quan trọng nhất:
Biết lần xét nghiệm gần nhất của bạn là khi nào và kết quả là gì.
Theo dõi lịch sàng lọc trên Halza
Thông qua Halza, bạn có thể lưu trữ kết quả HPV, Pap smear và hồ sơ sức khỏe để thuận tiện xem lại những lần kiểm tra trước.
Bạn cũng có thể tham khảo và đặt lịch các dịch vụ khám phụ khoa, xét nghiệm HPV và sàng lọc ung thư cổ tử cung tại bệnh viện, phòng khám đối tác.
Tầm soát ung thư cổ tử cung không cần thực hiện quá thường xuyên — nhưng cần thực hiện đúng thời điểm và đều đặn.
Thông tin trong bài chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế tư vấn hoặc chỉ định của bác sĩ. Tuổi bắt đầu và khoảng cách sàng lọc có thể khác nhau giữa các quốc gia, hướng dẫn chuyên môn và nguy cơ của từng người.
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu tuổi nên bắt đầu tầm soát ung thư cổ tử cung?
Không có một mốc duy nhất được áp dụng trên toàn thế giới.
Theo American Cancer Society (ACS), người có cổ tử cung và nguy cơ trung bình nên bắt đầu sàng lọc từ 25 tuổi.
Trong khi đó, WHO khuyến nghị bắt đầu sàng lọc thường quy bằng HPV DNA từ 30 tuổi ở nhóm phụ nữ nói chung. Với phụ nữ sống chung với HIV, WHO khuyến nghị bắt đầu từ 25 tuổi.
Vì vậy, độ tuổi bắt đầu có thể thay đổi tùy quốc gia, chương trình sàng lọc và nguy cơ cá nhân.
Có cần Pap smear mỗi năm không?
Không.
Sàng lọc cổ tử cung hằng năm thường không cần thiết ở người nguy cơ trung bình nếu kết quả trước đó bình thường.
Khoảng cách phụ thuộc vào loại xét nghiệm được sử dụng.
Đã tiêm vaccine HPV có cần tầm soát không?
Có.
Vaccine HPV giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm các type HPV gây ung thư quan trọng, nhưng không bảo vệ khỏi tất cả các type HPV nguy cơ cao.
Người đã tiêm vaccine vẫn nên thực hiện sàng lọc theo lịch phù hợp.
Nguồn tham khảo
- World Health Organization – WHO Guideline for Screening and Treatment of Cervical Pre-cancer Lesions
- American Cancer Society – Cervical Cancer Screening Guidelines
- American Cancer Society – Screening Recommendations by Age
- CDC – Screening for Cervical Cancer
Quay lại danh sách bài viết
