🩸Chỉ số HỒNG CẦU và BẠCH CẦU quan trọng gì đến với cơ thể?
Những chỉ số xét nghiệm máu thường gặp
1. WBC – Bạch cầu
Bạch cầu là một phần của hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng và các tác nhân gây bệnh.
WBC cao có thể gặp khi cơ thể đang nhiễm trùng, viêm hoặc do một số loại thuốc.
WBC thấp có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm một số bệnh lý, thuốc hoặc vấn đề ảnh hưởng đến quá trình tạo máu.
Không nên nhìn WBC riêng lẻ để tự kết luận “đang nhiễm trùng”. Bác sĩ thường xem thêm công thức bạch cầu và triệu chứng hiện tại.
2. RBC, Hemoglobin và Hematocrit – Nhóm hồng cầu
Ba chỉ số thường xuất hiện cùng nhau:
- RBC: số lượng hồng cầu
- Hemoglobin – Hb/HGB: protein trong hồng cầu giúp vận chuyển oxy
- Hematocrit – HCT: tỷ lệ thể tích hồng cầu trong máu
Khi hemoglobin hoặc các chỉ số hồng cầu thấp, bác sĩ có thể cân nhắc các nguyên nhân như thiếu máu hoặc thiếu sắt.
Ngược lại, kết quả cao hơn khoảng tham chiếu cũng có thể xuất hiện trong một số trường hợp như mất nước.
CBC còn có các chỉ số như MCV, MCH, MCHC, giúp bác sĩ đánh giá thêm đặc điểm của hồng cầu.
3. PLT – Tiểu cầu
Tiểu cầu tham gia vào quá trình đông máu và giúp cơ thể cầm máu khi bị tổn thương.
Tiểu cầu quá thấp hoặc quá cao có thể cần được đánh giá thêm, đặc biệt khi đi kèm các biểu hiện như:
- Dễ bầm tím
- Chảy máu bất thường
- Chảy máu cam kéo dài
- Xuất hiện nhiều chấm đỏ nhỏ trên da
Một kết quả PLT bất thường chưa đủ để xác định nguyên nhân.
4. Glucose và HbA1c – Đường huyết
Glucose cho biết lượng đường trong máu tại thời điểm lấy mẫu.
Trong khi đó, HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng vài tháng gần đây nên thường được sử dụng để hỗ trợ sàng lọc hoặc theo dõi đái tháo đường.
Một điểm dễ nhầm là glucose có thể bị ảnh hưởng bởi việc bạn đã ăn hay chưa, trong khi HbA1c thường không yêu cầu nhịn ăn.
Nếu đường huyết cao một lần, bác sĩ có thể cần kiểm tra lại hoặc thực hiện thêm xét nghiệm trước khi đưa ra chẩn đoán.
5. Cholesterol, LDL, HDL và Triglyceride – Mỡ máu
Một bộ xét nghiệm mỡ máu thường gồm:
- Total Cholesterol: cholesterol toàn phần
- LDL-C: thường được gọi là cholesterol “xấu”
- HDL-C: thường được gọi là cholesterol “tốt”
- Triglyceride: một dạng chất béo trong máu
Nhìn chung, LDL cao có liên quan đến nguy cơ tích tụ mảng bám trong động mạch, trong khi HDL có vai trò giúp vận chuyển cholesterol ra khỏi máu.
Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn một con số rồi kết luận nguy cơ tim mạch. Bác sĩ còn xem xét tuổi, huyết áp, hút thuốc, bệnh nền và tiền sử gia đình.
6. AST, ALT, GGT và Bilirubin – Nhóm chỉ số gan
Các xét nghiệm thường gặp khi đánh giá gan gồm:
- AST
- ALT
- GGT
- ALP
- Bilirubin
- Albumin
ALT và AST là các enzyme thường được xem cùng nhiều chỉ số khác để đánh giá tình trạng gan.
Điều cần nhớ là men gan tăng không tự động đồng nghĩa với “bệnh gan nặng”.
Thuốc, thực phẩm bổ sung, rượu bia, vận động mạnh và nhiều yếu tố khác cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả.
7. Creatinine và eGFR – Chức năng thận
Creatinine là chất thải được cơ thể tạo ra và được thận lọc khỏi máu.
Creatinine tăng có thể khiến bác sĩ nghĩ đến khả năng chức năng lọc của thận bị ảnh hưởng, nhưng kết quả cũng có thể thay đổi do mất nước, khối lượng cơ, chế độ ăn hoặc vận động mạnh.
Vì vậy, bác sĩ thường không nhìn creatinine đơn độc mà có thể xem thêm eGFR và các xét nghiệm khác để đánh giá chức năng thận chính xác hơn.
Cách đọc kết quả xét nghiệm máu trong 3 bước
Nếu không có kiến thức y khoa, bạn có thể đọc phiếu xét nghiệm theo cách đơn giản sau:
Bước 1: Tìm các chỉ số được đánh dấu H hoặc L hoặc chỉ số (bất thường) sẽ được BÔI ĐẬM trong kết quả khám.
Đây là những chỉ số nằm ngoài khoảng tham chiếu của phòng xét nghiệm.
Bước 2: Xem chúng thuộc nhóm nào
Ví dụ:
- WBC, RBC, Hb, PLT → tế bào máu
- Glucose, HbA1c → đường huyết
- LDL, HDL, Triglyceride → mỡ máu
- AST, ALT, GGT → gan
- Creatinine, eGFR → thận
Bước 3: Đừng tự chẩn đoán từ một con số
Hãy xem kết quả cùng triệu chứng, kết quả cũ và tư vấn của bác sĩ.
Điều có giá trị hơn một kết quả đơn lẻ đôi khi là xu hướng thay đổi qua nhiều lần xét nghiệm.
Khi nào nên trao đổi với bác sĩ?
Bạn nên hỏi bác sĩ nếu:
- Có nhiều chỉ số bất thường cùng lúc
- Một chỉ số lệch đáng kể so với khoảng tham chiếu
- Kết quả thay đổi rõ rệt so với lần xét nghiệm trước
- Có triệu chứng như mệt nhiều, khó thở, chóng mặt, vàng da, chảy máu bất thường hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân
- Đang sử dụng thuốc dài hạn hoặc có bệnh nền
Nếu kết quả bất thường nhưng bạn hoàn toàn không có triệu chứng, cũng không nên quá hoảng. Một số trường hợp chỉ cần kiểm tra lại sau một khoảng thời gian phù hợp.
Đừng chỉ đọc “cao hay thấp”
Sai lầm phổ biến khi xem xét nghiệm máu là chỉ nhìn vào các con số màu đỏ.
Thực tế, bác sĩ thường quan tâm đến mối liên hệ giữa nhiều chỉ số.
Ví dụ, hemoglobin thấp sẽ được xem cùng RBC, HCT, MCV và các thông tin khác. ALT tăng cũng cần được xem cùng AST, GGT, bilirubin và tình trạng sức khỏe hiện tại.
Vì vậy:
Kết quả xét nghiệm là dữ liệu để đánh giá sức khỏe, không phải một chẩn đoán hoàn chỉnh.
Lưu kết quả xét nghiệm để theo dõi sức khỏe lâu dài
Thay vì chỉ xem kết quả một lần rồi bỏ quên, bạn nên lưu lại các lần xét nghiệm để theo dõi sự thay đổi theo thời gian.
Thông qua Halza, bạn có thể lưu trữ hồ sơ và kết quả sức khỏe, giúp dễ dàng xem lại thông tin khi đi khám hoặc theo dõi các chỉ số qua nhiều lần kiểm tra.
Theo dõi sức khỏe không chỉ là biết hôm nay chỉ số có “đẹp” hay không, mà còn là hiểu cơ thể đang thay đổi như thế nào theo thời gian.
Thông tin trong bài chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc chỉ định của bác sĩ. Khoảng tham chiếu và ý nghĩa của kết quả có thể khác nhau tùy từng người và từng phòng xét nghiệm.
Câu hỏi thường gặp
Kết quả xét nghiệm máu có chữ H và L nghĩa là gì?
Thông thường:
- H – High: kết quả cao hơn khoảng tham chiếu
- L – Low: kết quả thấp hơn khoảng tham chiếu
- Kết quả không được đánh dấu thường nằm trong khoảng tham chiếu của phòng xét nghiệm.
Tuy nhiên, “cao” hoặc “thấp” chưa đủ để kết luận có bệnh.
Vì sao cùng một chỉ số nhưng mỗi nơi lại có khoảng bình thường khác nhau?
Khoảng tham chiếu có thể thay đổi tùy phòng xét nghiệm, phương pháp đo, tuổi, giới tính và một số yếu tố cá nhân.
Vì vậy, khi đọc kết quả, hãy ưu tiên khoảng tham chiếu được ghi ngay trên phiếu xét nghiệm của bạn thay vì so sánh với một con số tìm thấy trên mạng.
Một chỉ số bất thường có đáng lo không?
Không phải lúc nào cũng vậy.
Ăn uống, vận động mạnh, thiếu nước, thuốc đang sử dụng, kinh nguyệt hoặc một số thay đổi tạm thời trong cơ thể đều có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm.
Nguồn tham khảo
- MedlinePlus – Complete Blood Count (CBC)
- MedlinePlus – Cholesterol Levels
- MedlinePlus – Liver Function Tests
- MedlinePlus – Creatinine Test
- MedlinePlus – Hemoglobin A1C Test
Quay lại danh sách bài viết
