Pap smear và xét nghiệm HPV đều được sử dụng để sàng lọc ung thư cổ tử cung, nhưng chúng không tìm cùng một thứ.
Hiểu đơn giản:
Pap smear → tìm những tế bào cổ tử cung đã thay đổi bất thường.
HPV test → tìm các type HPV nguy cơ cao có thể gây ra những thay đổi đó.
Một xét nghiệm nhìn vào “hậu quả trên tế bào”, còn xét nghiệm kia tìm “yếu tố nguy cơ gây ra thay đổi tế bào”.
Pap smear và HPV test khác nhau thế nào?
Cả hai đều là xét nghiệm sàng lọc, không phải xét nghiệm khẳng định ung thư.
Nếu kết quả bất thường, bác sĩ sẽ quyết định bước tiếp theo dựa trên loại bất thường và nguy cơ của từng người.
Pap smear hoạt động như thế nào?
Trong quá trình khám, nhân viên y tế sử dụng một dụng cụ nhỏ để lấy tế bào từ vùng cổ tử cung.
Mẫu sau đó được kiểm tra trong phòng xét nghiệm để xem tế bào có:
- Bình thường
- Thay đổi nhẹ
- Tổn thương tiền ung thư
- Hoặc có dấu hiệu cần kiểm tra thêm
Pap smear đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ để giúp phát hiện sớm những thay đổi có thể tiến triển thành ung thư cổ tử cung.
Xét nghiệm HPV kiểm tra điều gì?
HPV test tập trung vào các type HPV nguy cơ cao.
HPV là nguyên nhân của gần như tất cả các trường hợp ung thư cổ tử cung. Nhưng điều này không có nghĩa cứ nhiễm HPV là sẽ mắc ung thư.
Phần lớn vấn đề xuất hiện khi một type HPV nguy cơ cao tồn tại dai dẳng trong nhiều năm, từ đó có thể gây thay đổi tế bào cổ tử cung.
Một số xét nghiệm còn có thể xác định riêng HPV 16 và HPV 18 – hai type nguy cơ cao đặc biệt quan trọng.
Vậy phụ nữ nên chọn Pap smear hay HPV test?
Không có một câu trả lời duy nhất cho tất cả mọi người.
Nếu đủ điều kiện làm HPV test đầu tay
Các hướng dẫn hiện đại ngày càng ưu tiên primary HPV testing – xét nghiệm HPV đầu tay ở nhóm tuổi phù hợp vì HPV test có khả năng phát hiện nguy cơ trước khi tế bào xuất hiện thay đổi rõ rệt.
Theo hướng dẫn cập nhật của American Cancer Society, với người có cổ tử cung và nguy cơ trung bình từ 25 đến ít nhất 65 tuổi, HPV test đầu tay trên mẫu cổ tử cung do nhân viên y tế lấy là lựa chọn được ưu tiên và có thể thực hiện mỗi 5 năm.
Tuy nhiên, đây là hướng dẫn của ACS tại Mỹ, không nên áp dụng máy móc cho tất cả phụ nữ tại mọi quốc gia.
Nếu HPV test đầu tay không phù hợp hoặc không có sẵn
Pap smear vẫn là một phương pháp sàng lọc được chấp nhận.
Theo ACS, Pap smear đơn thuần có thể được thực hiện theo khoảng cách phù hợp khi HPV testing không sẵn có.
Có thể làm cả Pap và HPV không?
Có.
Khi thực hiện cả hai cùng lúc, phương pháp này được gọi là:
HPV/Pap co-test.
Co-test cho biết cùng lúc:
Có HPV nguy cơ cao hay không?
và
Tế bào cổ tử cung đã thay đổi hay chưa?
Tuy nhiên, theo ACS, ở người nguy cơ trung bình, co-test không nhất thiết mang lại lợi ích lớn hơn đáng kể so với HPV test đầu tay đơn thuần khi HPV test phù hợp và sẵn có.
Cách hiểu 4 tình huống thường gặp
HPV âm tính + Pap bình thường
Đây thường là kết quả có nguy cơ thấp.
Bạn tiếp tục sàng lọc theo lịch được bác sĩ hoặc cơ sở y tế hướng dẫn.
HPV dương tính + Pap bình thường
Có HPV nguy cơ cao nhưng chưa phát hiện thay đổi tế bào trên Pap.
Tùy type HPV và tiền sử, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm lại sau một khoảng thời gian hoặc đánh giá thêm.
HPV âm tính + Pap bất thường
Không phát hiện HPV nguy cơ cao nhưng tế bào cổ tử cung có thay đổi.
Bác sĩ sẽ xem mức độ bất thường để quyết định có cần theo dõi hoặc kiểm tra thêm hay không.
HPV dương tính + Pap bất thường
Trường hợp này cần được đánh giá kỹ hơn.
Tùy kết quả, bác sĩ có thể chỉ định soi cổ tử cung hoặc sinh thiết để xác định bản chất của tổn thương.
Điều quan trọng là: hai kết quả dương tính vẫn chưa đồng nghĩa với ung thư.
Đã tiêm vaccine HPV rồi có cần sàng lọc không?
Có.
Vaccine HPV giúp phòng ngừa những type HPV quan trọng gây ung thư nhưng không bảo vệ hoàn toàn trước tất cả các type HPV nguy cơ cao.
Vì vậy, người đã tiêm vaccine HPV vẫn nên thực hiện sàng lọc cổ tử cung theo hướng dẫn phù hợp với tuổi và nguy cơ của mình.
Ai cần lịch sàng lọc riêng?
Những hướng dẫn dành cho người nguy cơ trung bình không áp dụng hoàn toàn nếu bạn:
- Từng có Pap smear hoặc HPV bất thường
- Từng có tổn thương tiền ung thư cổ tử cung
- Đã điều trị tổn thương cổ tử cung
- Suy giảm miễn dịch
- Nhiễm HIV
- Đã phẫu thuật cắt cổ tử cung hoặc tử cung trong một số trường hợp
Nhóm này nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ để có lịch theo dõi phù hợp.
Đừng chọn xét nghiệm chỉ vì “gói nào nhiều hơn”
Pap smear, HPV test và co-test không phải ba cấp độ từ thấp đến cao.
Mỗi phương pháp trả lời một câu hỏi khác nhau.
Điều quan trọng hơn là:
Bạn bao nhiêu tuổi?
Lần sàng lọc trước có bất thường không?
Bạn thuộc nhóm nguy cơ trung bình hay nguy cơ cao?
Chọn đúng xét nghiệm quan trọng hơn chọn nhiều xét nghiệm.
Đặt lịch sàng lọc sức khỏe phụ nữ trên Halza
Thông qua Halza, bạn có thể tham khảo và đặt lịch các dịch vụ khám phụ khoa, xét nghiệm HPV và sàng lọc ung thư cổ tử cung tại bệnh viện, phòng khám đối tác.
Việc lưu lại kết quả qua nhiều lần khám cũng giúp bạn dễ theo dõi lịch sử Pap smear, HPV và các lần kiểm tra tiếp theo.
Pap smear tìm thay đổi ở tế bào. HPV test tìm virus nguy cơ cao. Hiểu đúng sự khác biệt sẽ giúp bạn lựa chọn phương pháp sàng lọc phù hợp hơn.
Thông tin trong bài chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc chỉ định của bác sĩ. Tuổi bắt đầu, loại xét nghiệm và khoảng cách sàng lọc có thể khác nhau tùy hướng dẫn, tiền sử và nguy cơ của từng người.
Câu hỏi thường gặp
Pap smear có phải xét nghiệm HPV không?
Không.
Hai xét nghiệm có thể được lấy mẫu trong cùng một lần khám phụ khoa nhưng mục tiêu khác nhau.
Pap smear kiểm tra tế bào lấy từ cổ tử cung để tìm tế bào tiền ung thư hoặc bất thường.
HPV test tìm các type HPV nguy cơ cao liên quan đến ung thư cổ tử cung.
HPV dương tính có nghĩa là bị ung thư không?
Không.
HPV rất phổ biến và nhiều trường hợp nhiễm HPV sẽ tự được hệ miễn dịch kiểm soát.
Điều bác sĩ quan tâm hơn là HPV nguy cơ cao có tồn tại kéo dài hay không và đã xuất hiện thay đổi bất thường ở tế bào cổ tử cung hay chưa.
Vì vậy, HPV dương tính không đồng nghĩa với ung thư cổ tử cung.
Pap smear bất thường có phải ung thư không?
Cũng không nhất thiết.
Pap bất thường có thể cho thấy những thay đổi tế bào ở nhiều mức độ khác nhau. Một số thay đổi nhẹ có thể tự trở về bình thường, trong khi một số trường hợp cần xét nghiệm HPV, soi cổ tử cung hoặc sinh thiết để đánh giá thêm.
Nguồn tham khảo
- American Cancer Society – Cervical Cancer Screening Guidelines
- National Cancer Institute – Cervical Cancer Screening
- CDC – Screening for Cervical Cancer
- American Cancer Society – Screening Tests for Cervical Cancer
Quay lại danh sách bài viết
