🚨 "Hết sốt không đồng nghĩa với khỏi bệnh. Với sốt xuất huyết, đây đôi khi mới là thời điểm nguy hiểm nhất."
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số ca mắc sốt xuất huyết trên toàn cầu đã tăng gần 30 lần trong 50 năm qua.
Tại Việt Nam, sốt xuất huyết vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất. Theo Bộ Y tế, năm 2024 cả nước ghi nhận hơn 114.900 ca mắc và 18 trường hợp tử vong.
Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp chuyển nặng không xảy ra khi người bệnh sốt cao, mà xuất hiện đúng vào thời điểm cơn sốt bắt đầu giảm xuống.
🔍 Sốt xuất huyết là gì?
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi vằn Aedes.
Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus Dengue nhân lên trong các tế bào miễn dịch và kích hoạt phản ứng viêm phức tạp. Quá trình này có thể làm thay đổi tính thấm thành mạch, ảnh hưởng đến tiểu cầu, hệ đông máu và nhiều cơ quan quan trọng trong cơ thể.
Những thay đổi này có thể tác động đến:
• Hệ tuần hoàn
• Thành mạch máu
• Chức năng đông máu
• Tiểu cầu
• Gan, tim, não và nhiều cơ quan khác
Nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời, người bệnh có thể gặp các biến chứng nguy hiểm đe dọa tính mạng.
⚠️ Điều gì đang xảy ra bên trong cơ thể người bệnh?
Để hiểu vì sao người bệnh có thể chuyển nặng dù đã hạ sốt, cần nhìn vào những thay đổi đang diễn ra bên trong cơ thể theo từng giai đoạn của bệnh.
1. Giai đoạn sốt cao: Cơ thể đang chống lại virus (Ngày 1–3)
Trong những ngày đầu mắc bệnh, hệ miễn dịch hoạt động mạnh để kiểm soát virus Dengue.
Người bệnh thường xuất hiện:
• Sốt cao 39–40°C
• Đau đầu dữ dội
• Đau hốc mắt
• Đau nhức cơ và khớp
• Buồn nôn, chán ăn
• Mệt mỏi kéo dài
Ở giai đoạn này, xét nghiệm máu có thể ghi nhận số lượng bạch cầu và tiểu cầu bắt đầu giảm.
Đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang chịu tác động của virus và cần được theo dõi sát.
2. Giai đoạn nguy hiểm: Khi cơn sốt giảm xuống (Ngày 3–7)
Nhiều người cho rằng hết sốt đồng nghĩa với khỏi bệnh.
Trên thực tế, theo WHO, CDC và các chuyên gia truyền nhiễm, giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 mới là thời điểm có nguy cơ biến chứng cao nhất.
Lúc này, thành mạch máu trở nên tăng tính thấm khiến huyết tương thoát ra khỏi lòng mạch.
Hiện tượng này được gọi là:
🚨 Thoát huyết tương
Không phải virus trực tiếp gây sốc. Điều nguy hiểm nằm ở việc huyết tương thoát khỏi lòng mạch khiến thể tích tuần hoàn giảm nghiêm trọng.
Đây là cơ chế bệnh sinh quan trọng nhất dẫn đến sốc sốt xuất huyết.
❗ Thoát huyết tương nguy hiểm như thế nào?
Khi huyết tương thoát ra ngoài quá nhiều:
• Máu trở nên cô đặc hơn
• Lượng máu lưu thông giảm
• Huyết áp tụt dần
• Các cơ quan không nhận đủ oxy và dưỡng chất
❤️ Tim phải hoạt động nhiều hơn để bù đắp
Người bệnh có thể xuất hiện:
• Đau bụng nhiều hoặc liên tục
• Nôn ói liên tục
• Tay chân lạnh
• Tiểu ít
• Lừ đừ hoặc kích thích bất thường
• Mệt lả, khó đứng vững
• Tụt huyết áp
Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể rơi vào sốc, suy đa cơ quan hoặc tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
🩸 Vì sao người bệnh bị xuất huyết?
Một trong những biểu hiện thường gặp của sốt xuất huyết là tình trạng chảy máu hoặc xuất huyết.
Nguyên nhân chủ yếu gồm:
• Giảm số lượng tiểu cầu
• Rối loạn quá trình đông máu
• Tổn thương thành mạch máu
Người bệnh có thể gặp:
• Chấm xuất huyết dưới da
• Chảy máu cam
• Chảy máu chân răng
• Rong kinh hoặc kinh nguyệt kéo dài bất thường
• Tiểu ra máu
Nặng hơn có thể xuất hiện:
• Xuất huyết tiêu hóa
• Xuất huyết phổi
• Xuất huyết não
Đây đều là những biến chứng cần được điều trị khẩn cấp.
⚠️ Điều quan trọng cần lưu ý là không phải người bệnh sốt xuất huyết nặng nào cũng xuất hiện chảy máu rõ rệt. Nhiều trường hợp chuyển nặng chủ yếu do thoát huyết tương và sốc tuần hoàn. Vì vậy, việc không thấy xuất huyết không đồng nghĩa với việc bệnh đang nhẹ hoặc đã an toàn.
🌱 Giai đoạn hồi phục: Cơ thể bắt đầu sửa chữa tổn thương
Nếu vượt qua giai đoạn nguy hiểm, cơ thể sẽ dần hấp thu lượng dịch đã thoát ra ngoài.
Người bệnh thường có các biểu hiện:
• Hết sốt hoàn toàn
• Ăn uống tốt hơn
• Tiểu nhiều hơn
• Tỉnh táo và khỏe dần lên
• Tiểu cầu bắt đầu tăng trở lại
Tuy nhiên, người bệnh vẫn nên tái khám và theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ để đảm bảo hồi phục hoàn toàn.
⛔ Những dấu hiệu cảnh báo cần đến bệnh viện ngay
Nếu có biểu hiện sau, cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt:
1. Đau bụng nhiều hoặc liên tục
2. Nôn ói nhiều
3. Chảy máu bất thường
4. Tay chân lạnh
5. Lừ đừ hoặc khó đánh thức
6. Khó thở
7. Tiểu ít
8. Mệt mỏi tăng nhanh sau khi đã giảm sốt
Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo sốc sốt xuất huyết hoặc biến chứng nặng đang xảy ra.
🛡️ Làm gì để giảm nguy cơ biến chứng?
• Theo dõi sát trong những ngày hạ sốt
• Bổ sung đủ nước bằng nước lọc, oresol hoặc dung dịch điện giải theo hướng dẫn của nhân viên y tế
• Tái khám và xét nghiệm đúng lịch
• Không tự ý truyền dịch tại nhà
• Không tự ý dùng aspirin hoặc các thuốc chống viêm không steroid khi chưa có chỉ định của bác sĩ
• Đến bệnh viện ngay khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo
Theo WHO, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, tỷ lệ tử vong do sốt xuất huyết có thể giảm xuống dưới 1%.
📝 Kết luận
Sốt xuất huyết không chỉ là một cơn sốt thông thường.
Bên trong cơ thể, virus Dengue có thể gây giảm tiểu cầu, tổn thương thành mạch máu, thoát huyết tương, xuất huyết và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan quan trọng.
Điều đặc biệt cần ghi nhớ là thời điểm nguy hiểm nhất thường không phải lúc sốt cao mà là khi người bệnh bắt đầu hạ sốt.
Với sốt xuất huyết, cơn sốt có thể giảm nhưng nguy cơ biến chứng chưa kết thúc. Theo dõi sát trong giai đoạn ngày thứ 3–7, nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và thăm khám kịp thời là yếu tố quan trọng giúp hạn chế biến chứng nặng và giảm nguy cơ tử vong.
🏥 Một số cơ sở y tế có dịch vụ khám và điều trị sốt xuất huyết
Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo hoặc cần theo dõi diễn tiến bệnh, người bệnh nên thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín để được đánh giá và điều trị kịp thời.
📍 Bệnh viện Quốc tế City (CIH)
📍Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn
📍FV Hospital
📍Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn
📍Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI
📱 Halza – Chủ động quản lý sức khỏe cho cả gia đình
Với Halza App, người dùng có thể:
📁 Lưu trữ hồ sơ sức khỏe điện tử an toàn
📊 Theo dõi kết quả xét nghiệm và lịch sử khám bệnh theo thời gian
📅 Đặt lịch khám tại các bệnh viện và cơ sở y tế đối tác
🧠 A.I hỗ trợ quản lý và tra cứu thông tin sức khỏe cá nhân
👨👩👧👦 Quản lý hồ sơ sức khỏe cho cả gia đình trên cùng một ứng dụng
Nguồn tham khảo:
- World Health Organization (WHO)
- Bộ Y tế Việt Nam
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Bệnh viện Nhi Trung ương
- Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM
- Tạp chí Y học Việt Nam
Quay lại danh sách bài viết