Bạn vẫn ăn uống bình thường, không đau đầu, không chóng mặt, không thấy cơ thể có gì bất thường — liệu có thể bị mỡ máu cao không?
Có.
Mỡ máu cao, đặc biệt là cholesterol cao, thường không gây triệu chứng rõ ràng. Nhiều người chỉ phát hiện khi xét nghiệm máu trong một lần khám sức khỏe định kỳ. CDC cho biết cách để biết cholesterol có cao hay không là thực hiện xét nghiệm máu.
Vì vậy, đừng đợi đến khi cơ thể “lên tiếng” mới kiểm tra.
Mỡ máu cao là gì?
“Mỡ máu” là cách gọi quen thuộc cho các chất béo lưu thông trong máu.
Một bộ xét nghiệm mỡ máu thường gồm:
- Total Cholesterol: cholesterol toàn phần
- LDL-C: thường được gọi là cholesterol “xấu”
- HDL-C: thường được gọi là cholesterol “tốt”
- Triglyceride: một loại chất béo trong máu
LDL tăng cao có thể góp phần hình thành mảng bám trong động mạch. Theo thời gian, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ.
Tuy nhiên, không nên nhìn một chỉ số riêng lẻ rồi tự kết luận tình trạng sức khỏe.
Khi nào bạn nên xét nghiệm mỡ máu?
1. Bạn chưa từng kiểm tra cholesterol
Nếu đã trưởng thành nhưng không nhớ lần gần nhất mình xét nghiệm mỡ máu là khi nào, đây là một lý do hợp lý để kiểm tra trong lần khám sức khỏe tiếp theo.
CDC khuyến nghị việc kiểm tra cholesterol nên bắt đầu từ sớm, không phải chỉ khi bước sang tuổi trung niên.
2. Bạn có tiền sử gia đình bị mỡ máu cao hoặc bệnh tim mạch
Nếu cha mẹ hoặc anh chị em có cholesterol cao, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ, hãy chủ động trao đổi với bác sĩ.
Một số người có thể có cholesterol cao liên quan đến yếu tố di truyền dù còn trẻ và có lối sống tương đối lành mạnh.
3. Bạn có đái tháo đường hoặc tăng huyết áp
Mỡ máu, đường huyết và huyết áp đều là những yếu tố bác sĩ thường xem xét cùng nhau khi đánh giá nguy cơ tim mạch.
Người có đái tháo đường hoặc bệnh tim mạch thường cần kiểm tra cholesterol thường xuyên hơn người nguy cơ thấp.
4. Bạn ít vận động, hút thuốc hoặc tăng cân
Ngồi nhiều, ít vận động, hút thuốc và chế độ ăn chưa cân bằng có thể góp phần làm tăng nguy cơ rối loạn lipid máu.
Bạn không cần chờ đến khi tăng cân nhiều mới xét nghiệm.
Quan trọng hơn là nhìn tổng thể lối sống + tiền sử + kết quả xét nghiệm.
5. Kết quả trước đây từng bất thường
Nếu lần xét nghiệm trước LDL hoặc triglyceride cao, bác sĩ có thể đề nghị kiểm tra lại sau một khoảng thời gian phù hợp để đánh giá:
- Chỉ số có cải thiện không?
- Thay đổi ăn uống và vận động có hiệu quả không?
- Có cần điều trị hay theo dõi thêm không?
Đừng chỉ xét nghiệm một lần rồi bỏ quên kết quả.
Bao lâu nên xét nghiệm mỡ máu một lần?
Không có một lịch giống nhau cho tất cả mọi người.
Theo CDC, phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh có thể kiểm tra cholesterol khoảng mỗi 4–6 năm. Người có bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc tiền sử gia đình cholesterol cao có thể cần kiểm tra thường xuyên hơn.
Tần suất thực tế còn phụ thuộc vào:
- Tuổi
- Kết quả xét nghiệm trước đó
- Tiền sử gia đình
- Huyết áp
- Đường huyết
- Hút thuốc
- Bệnh nền
- Thuốc đang sử dụng
Vì vậy, không phải cứ xét nghiệm mỗi năm là tốt hơn. Quan trọng là kiểm tra đúng theo nguy cơ của bạn.
Đọc kết quả mỡ máu thế nào cho dễ hiểu?
Khi nhận kết quả, bạn có thể bắt đầu với bốn chỉ số chính.
LDL-C
LDL thường được gọi là cholesterol “xấu”.
LDL quá cao có thể góp phần tích tụ cholesterol trong thành động mạch. Tuy nhiên, mức LDL mục tiêu không giống nhau ở tất cả mọi người. Người có nguy cơ tim mạch cao có thể cần mục tiêu thấp hơn người nguy cơ thấp.
HDL-C
HDL thường được gọi là cholesterol “tốt” vì giúp vận chuyển cholesterol khỏi máu.
Nhưng đừng chỉ nhìn HDL cao rồi cho rằng các chỉ số còn lại không quan trọng.
Triglyceride
Triglyceride là một dạng chất béo trong máu.
Triglyceride cao cũng thường không gây triệu chứng rõ ràng và được phát hiện qua xét nghiệm.
Cholesterol toàn phần
Cholesterol toàn phần cung cấp một cái nhìn tổng quát, nhưng không nên dùng một mình để đánh giá nguy cơ tim mạch.
Bác sĩ thường xem kết quả cùng tuổi, huyết áp, tiền sử gia đình, hút thuốc, đái tháo đường và các yếu tố khác.
Nếu kết quả mỡ máu cao thì sao?
Đầu tiên: đừng hoảng và cũng đừng tự mua thuốc uống.
Một kết quả bất thường chưa cho biết toàn bộ nguy cơ của bạn.
Bác sĩ có thể đánh giá thêm:
- Mức LDL, HDL và triglyceride
- Huyết áp
- Đường huyết
- Cân nặng
- Tiền sử gia đình
- Tình trạng hút thuốc
- Bệnh tim mạch hoặc bệnh nền hiện có
Tùy mức độ nguy cơ, hướng xử lý có thể bao gồm thay đổi chế độ ăn, tăng vận động, kiểm soát cân nặng hoặc sử dụng thuốc khi có chỉ định.
Mỡ máu cao không đau không có nghĩa là không đáng quan tâm
Điểm dễ bỏ sót nhất của cholesterol cao chính là: bạn có thể không cảm thấy gì cả.
Vì vậy, thay vì cố tìm “triệu chứng mỡ máu”, hãy tập trung vào việc:
- Biết yếu tố nguy cơ của mình
- Kiểm tra cholesterol vào thời điểm phù hợp
- Lưu lại kết quả qua nhiều lần xét nghiệm
- Trao đổi với bác sĩ nếu chỉ số bất thường
Phát hiện sớm giúp bạn có cơ hội điều chỉnh trước khi nguy cơ tim mạch tăng lên theo thời gian.
Đặt lịch xét nghiệm và khám sức khỏe trên Halza
Thông qua Halza, bạn có thể:
- Tham khảo các gói xét nghiệm và khám sức khỏe tại bệnh viện, phòng khám đối tác
- So sánh danh mục trước khi lựa chọn
- Đặt lịch phù hợp với thời gian cá nhân
- Lưu trữ kết quả trong hồ sơ sức khỏe
- Theo dõi chỉ số qua nhiều lần kiểm tra
Bạn không cần đợi cơ thể có triệu chứng mới bắt đầu kiểm tra mỡ máu. Một xét nghiệm đơn giản có thể giúp bạn hiểu rõ hơn nguy cơ sức khỏe của mình.
Thông tin trong bài chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Tần suất xét nghiệm và mục tiêu cholesterol cần được cá nhân hóa theo tình trạng sức khỏe.
Câu hỏi thường gặp
Mỡ máu cao có triệu chứng gì?
Phần lớn trường hợp cholesterol cao không có triệu chứng đặc hiệu. Bạn có thể cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh dù chỉ số đã cao hơn mức phù hợp.
Đây cũng là lý do xét nghiệm định kỳ quan trọng.
Người gầy có bị mỡ máu cao không?
Có.
Cân nặng chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến nguy cơ. Di truyền, chế độ ăn, mức độ vận động, hút thuốc, tuổi, đái tháo đường và một số bệnh lý khác cũng có thể liên quan.
Vì vậy, “mình gầy nên chắc không bị mỡ máu” là một hiểu lầm khá phổ biến.
Xét nghiệm mỡ máu có cần nhịn ăn không?
Không phải lúc nào cũng cần.
Tùy loại xét nghiệm và mục tiêu kiểm tra, cơ sở y tế có thể yêu cầu bạn nhịn ăn khoảng 8–12 giờ. Hãy hỏi trước nơi thực hiện xét nghiệm thay vì tự nhịn ăn.
Nguồn tham khảo
- CDC – Testing for Cholesterol
- MedlinePlus – Cholesterol Levels
- MedlinePlus – Cholesterol Levels: What You Need to Know
- MedlinePlus – Triglycerides Test
Quay lại danh sách bài viết
