Siêu âm vú và chụp nhũ ảnh đều giúp kiểm tra bất thường ở tuyến vú, nhưng không phải hai phương pháp giống nhau và cũng không hoàn toàn thay thế cho nhau.
Hiểu đơn giản:
Siêu âm vú → dùng sóng âm để quan sát cấu trúc bên trong vú, đặc biệt hữu ích khi cần đánh giá một khối bất thường.
Chụp nhũ ảnh → sử dụng tia X liều thấp để phát hiện những thay đổi ở mô vú, kể cả một số tổn thương rất nhỏ chưa thể sờ thấy.
Siêu âm vú và chụp nhũ ảnh khác nhau thế nào?
Điểm quan trọng là mỗi phương pháp nhìn thấy những đặc điểm khác nhau của mô vú.
Do đó, bác sĩ đôi khi sẽ chỉ định cả hai thay vì chọn một trong hai.
Khi nào nên siêu âm vú?
1. Khi sờ thấy một khối ở vú
Đây là một trong những lý do phổ biến nhất để siêu âm.
Siêu âm có thể giúp xác định khối đó là nang chứa dịch hay khối đặc, từ đó bác sĩ quyết định có cần theo dõi hoặc sinh thiết thêm hay không.
2. Khi có đau hoặc thay đổi khu trú ở vú
Bác sĩ có thể cân nhắc siêu âm nếu bạn có:
- Khối mới xuất hiện
- Đau tại một vị trí cụ thể
- Tiết dịch núm vú bất thường
- Thay đổi da hoặc cấu trúc vú
- Một vùng bất thường được phát hiện khi khám
Đây là đánh giá triệu chứng, khác với sàng lọc định kỳ khi bạn hoàn toàn không có triệu chứng.
3. Người trẻ có khối ở vú
Ở người dưới 30 tuổi có một khối vú mới, siêu âm thường là phương pháp hình ảnh đầu tiên được sử dụng.
Điều này không có nghĩa phụ nữ trẻ không bao giờ cần nhũ ảnh. Nếu siêu âm phát hiện tổn thương nghi ngờ, bác sĩ vẫn có thể chỉ định thêm các phương pháp khác.
4. Khi mô vú dày
Mô vú dày có thể khiến một số tổn thương khó nhìn thấy trên nhũ ảnh vì cả mô đặc và một số bất thường đều hiện màu trắng.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc siêu âm bổ sung sau nhũ ảnh.
Tuy nhiên, không phải cứ có mô vú dày là bắt buộc phải siêu âm thêm. Bằng chứng về lợi ích của siêu âm bổ sung trong sàng lọc ở mọi phụ nữ có mô vú dày hiện vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng.
Khi nào nên chụp nhũ ảnh?
1. Khi đến độ tuổi sàng lọc ung thư vú
Nhũ ảnh là phương pháp hình ảnh chính được sử dụng để sàng lọc ung thư vú ở phụ nữ không có triệu chứng.
Các tổ chức chuyên môn có thể đưa ra lịch sàng lọc hơi khác nhau.
Ví dụ, USPSTF hiện khuyến nghị phụ nữ nguy cơ trung bình từ 40–74 tuổi chụp nhũ ảnh mỗi 2 năm. Trong khi một số tổ chức chuyên ngành khác khuyến nghị bắt đầu ở tuổi 40 với lịch thường xuyên hơn.
Vì vậy, đừng chỉ nhớ một con số tuổi. Lịch phù hợp còn phụ thuộc vào nguy cơ cá nhân và hướng dẫn đang được cơ sở y tế áp dụng.
2. Khi bác sĩ cần đánh giá một bất thường
Ngoài sàng lọc định kỳ, nhũ ảnh chẩn đoán có thể được thực hiện khi có:
- Khối ở vú
- Tiết dịch núm vú
- Thay đổi hình dạng hoặc kích thước vú
- Bất thường trên lần chụp trước
Với phụ nữ từ khoảng 30 tuổi trở lên có một khối mới, bác sĩ thường có thể sử dụng nhũ ảnh chẩn đoán kết hợp siêu âm để đánh giá đầy đủ hơn.
Vì sao nhũ ảnh nhìn được thứ siêu âm có thể bỏ sót?
Một điểm rất quan trọng là vi vôi hóa.
Đây là những chấm canxi rất nhỏ trong mô vú. Phần lớn không phải ung thư, nhưng một số kiểu phân bố vi vôi hóa có thể liên quan đến tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn sớm.
Nhũ ảnh có khả năng phát hiện những thay đổi này tốt hơn siêu âm.
Đó là lý do:
“Siêu âm bình thường” không đồng nghĩa với việc bạn có thể bỏ nhũ ảnh khi đã đến độ tuổi hoặc thuộc nhóm cần sàng lọc.
Có cần làm cả siêu âm và nhũ ảnh không?
Không phải ai cũng cần.
Ví dụ:
Người trẻ dưới 30 tuổi có một khối mới
→ Siêu âm thường được ưu tiên trước.
Phụ nữ ở độ tuổi sàng lọc và không có triệu chứng
→ Nhũ ảnh thường là phương pháp chính.
Có khối bất thường hoặc kết quả nhũ ảnh chưa rõ
→ Có thể cần thêm siêu âm.
Có mô vú dày hoặc nguy cơ cao
→ Bác sĩ có thể cân nhắc thêm siêu âm hoặc MRI tùy trường hợp.
Vì vậy, đừng chọn xét nghiệm chỉ dựa trên suy nghĩ “siêu âm không có tia X nên tốt hơn”.
Không sử dụng tia X là một ưu điểm của siêu âm, nhưng điều đó không làm nó trở thành phương pháp thay thế hoàn toàn cho nhũ ảnh.
Khi nào không nên chờ đến lịch sàng lọc?
Bạn nên đi khám nếu nhận thấy:
- Khối mới ở vú hoặc vùng nách
- Núm vú tiết dịch bất thường, đặc biệt có máu
- Núm vú mới bị tụt vào trong
- Da vú lõm, dày hoặc thay đổi bất thường
- Hình dạng hoặc kích thước một bên vú thay đổi rõ
- Đau khu trú kéo dài hoặc có bất thường mới
Phần lớn các khối ở vú là lành tính, nhưng một khối mới vẫn cần được đánh giá thay vì tự theo dõi trong thời gian dài.
Đừng chỉ chọn theo độ tuổi
Tuổi là một yếu tố quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất.
Bác sĩ còn cân nhắc:
- Tiền sử gia đình mắc ung thư vú
- Tiền sử cá nhân
- Mật độ mô vú
- Đột biến gene nguy cơ cao như BRCA1/BRCA2
- Tiền sử xạ trị vùng ngực
- Kết quả nhũ ảnh hoặc sinh thiết trước đây
Người có nguy cơ cao có thể cần chương trình sàng lọc khác với người có nguy cơ trung bình, bao gồm cả MRI vú trong một số trường hợp.
Đặt lịch kiểm tra sức khỏe vú trên Halza
Thông qua Halza, bạn có thể tham khảo và đặt lịch các dịch vụ khám vú, siêu âm vú, chụp nhũ ảnh và tầm soát ung thư vú tại bệnh viện, phòng khám đối tác.
Việc lưu lại kết quả từ những lần kiểm tra trước cũng giúp bác sĩ dễ dàng so sánh những thay đổi của mô vú theo thời gian.
Siêu âm giúp nhìn rõ đặc điểm của một khối. Nhũ ảnh giúp phát hiện những thay đổi mà đôi khi bạn chưa thể sờ thấy. Quan trọng không phải chọn phương pháp nào “tốt hơn”, mà là chọn đúng phương pháp cho đúng tình huống.
Thông tin trong bài chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc chỉ định của bác sĩ. Phương pháp và lịch sàng lọc ung thư vú cần được cá nhân hóa theo tuổi và nguy cơ của từng người.
Câu hỏi thường gặp
Siêu âm vú có phát hiện ung thư vú không?
Có thể phát hiện một số tổn thương nghi ngờ, nhưng siêu âm không phải phương pháp sàng lọc ung thư vú thay thế hoàn toàn cho nhũ ảnh.
Siêu âm đặc biệt hữu ích để xem một khối là:
- Nang chứa dịch
- Khối đặc
- Hay tổn thương cần đánh giá thêm
Một số ung thư, đặc biệt những tổn thương biểu hiện bằng vi vôi hóa, có thể thấy trên nhũ ảnh nhưng không rõ trên siêu âm.
Chụp nhũ ảnh có đau không?
Khi chụp, vú được ép giữa hai tấm của máy trong vài giây để tạo hình ảnh rõ hơn.
Bạn có thể cảm thấy căng hoặc khó chịu, đặc biệt nếu vú đang nhạy cảm trước kỳ kinh. Cảm giác này thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn.
Chụp nhũ ảnh có tia X không?
Có.
Nhũ ảnh sử dụng tia X liều thấp để tạo hình ảnh mô vú. Đây là kỹ thuật được sử dụng rộng rãi trong sàng lọc ung thư vú.
Siêu âm thì không sử dụng tia X.
Nguồn tham khảo
- RadiologyInfo – Breast Ultrasound
- RadiologyInfo – Mammography
- RadiologyInfo – Palpable Breast Masses
- National Cancer Institute – Breast Cancer Screening & Dense Breasts
- USPSTF – Breast Cancer Screening Recommendation, 2024
Quay lại danh sách bài viết
